Член 59 - Статус на престој
Член 3 – Дефиниции
Член 5 - Обврски на државата и принципот на должно внимание
Член 7 - Сеопфатни и координирани политики
Член 8 - Финансиски средства
Член 9 - Невладини организации и цивилно општество
Член 10 - Координативно тело
Член 11 - Собирање податоци и истражување
Член 15 - Обука на професионалци
Член 16 - Превентивни интервенции и програми на третман
Член 18 - Општи обврски
Член 19 - Информации
Член 20 - Општи услуги на поддршка
Член 21 - Помош за индивидуални/колективни жалби
Член 22 - Специјализирани услуги на поддршка
Член 23 - Засолништа
Член 24 - Телефонски линии за помош
Член 25 - Поддршка за жртвите на сексуално насилство
Член 26 - Заштита и поддршка на деца-сведоци
Член 27 - Пријавување
Член 28 - Пријавување од професионалци
Член 29 - Граѓански парници и правни лекови
Член 30 - Обесштетување
Член 31 - Старателство, посети и безбедност
Член 32 - Граѓански последици од присилни бракови
Член 33 - Психичко насилство
Член 34 - Демнење
Член 35 - Физичко насилство
Член 36 - Сексуално насилство, вклучувајќи и силување
Член 37 - Присилен брак
Член 38 - Женско генитално осакатување
Член 39 - Присилен абортус и присилна стерилизација
Член 40 - Сексуално вознемирување
Член 41 - Помагање или поттикнување и обид
Член 42 - Неприфатливо оправдување за кривични дела, вклучително на кривични дела извршени во името на таканаречената „чест“
Член 43 - Важење на кривичните дела
Член 45 - Санкции и мерки
Член 46 - Отежнувачки околности
Член 47 - Пресуди во друга држава
Член 48 - Забрана на задолжителни постапки за алтернативно решавање спорови или изрекување пресуди
Член 49 - Општи обврски
Член 50 - Непосредна реакција, превенција и заштита
Член 51 - Проценка на ризикот и управување со ризикот
Член 52 - Итни мерки на заштита
Член 53 - Мерки за забрана на приближување или заштита
Член 54 - Истраги и докази
Член 55 - Постапки еx parte и ex officio
Член 56 - Мерки на заштита
Член 57 - Правна помош
Член 58 - Застареност
Член 59 - Статус на престој
Член 60 - Родово засновани барања за азил
Член 61 - Забрана за протерување односно враќање (non-refoulement)
 
Член 59 - Статус на престој
Член 3 – Дефиниции
Член 5 - Обврски на државата и принципот на должно внимание
Член 7 - Сеопфатни и координирани политики
Член 8 - Финансиски средства
Член 9 - Невладини организации и цивилно општество
Член 10 - Координативно тело
Член 11 - Собирање податоци и истражување
Член 15 - Обука на професионалци
Член 16 - Превентивни интервенции и програми на третман
Член 18 - Општи обврски
Член 19 - Информации
Член 20 - Општи услуги на поддршка
Член 21 - Помош за индивидуални/колективни жалби
Член 22 - Специјализирани услуги на поддршка
Член 23 - Засолништа
Член 24 - Телефонски линии за помош
Член 25 - Поддршка за жртвите на сексуално насилство
Член 26 - Заштита и поддршка на деца-сведоци
Член 27 - Пријавување
Член 28 - Пријавување од професионалци
Член 29 - Граѓански парници и правни лекови
Член 30 - Обесштетување
Член 31 - Старателство, посети и безбедност
Член 32 - Граѓански последици од присилни бракови
Член 33 - Психичко насилство
Член 34 - Демнење
Член 35 - Физичко насилство
Член 36 - Сексуално насилство, вклучувајќи и силување
Член 37 - Присилен брак
Член 38 - Женско генитално осакатување
Член 39 - Присилен абортус и присилна стерилизација
Член 40 - Сексуално вознемирување
Член 41 - Помагање или поттикнување и обид
Член 42 - Неприфатливо оправдување за кривични дела, вклучително на кривични дела извршени во името на таканаречената „чест“
Член 43 - Важење на кривичните дела
Член 45 - Санкции и мерки
Член 46 - Отежнувачки околности
Член 47 - Пресуди во друга држава
Член 48 - Забрана на задолжителни постапки за алтернативно решавање спорови или изрекување пресуди
Член 49 - Општи обврски
Член 50 - Непосредна реакција, превенција и заштита
Член 51 - Проценка на ризикот и управување со ризикот
Член 52 - Итни мерки на заштита
Член 53 - Мерки за забрана на приближување или заштита
Член 54 - Истраги и докази
Член 55 - Постапки еx parte и ex officio
Член 56 - Мерки на заштита
Член 57 - Правна помош
Член 58 - Застареност
Член 59 - Статус на престој
Член 60 - Родово засновани барања за азил
Член 61 - Забрана за протерување односно враќање (non-refoulement)
 
Член 59 - Статус на престој
1. Страните ги преземаат потребните законодавни или други мерки за да обезбедат дека жртвите чиј статус на престој зависи од брачниот или вонбрачниот партнер во согласност со нивното национално законодавство, во случај на прекинување на бракот или врската, и при посебно тешки околности, добиваат, по поднесување барање, независна дозвола за престој без оглед на траењето на бракот или на врската. Условите коишто се однесуваат на одобрувањето и траењето на независната дозвола за престој се утврдени со националното законодавство.

2. Страните ги преземаат потребните законодавни или други мерки за да обезбедат дека жртвите може да добијат запирање на постапката за протерување отпочната во врска со статусот на престој што зависи од статусот на брачниот или вонбрачниот партнер во согласност со националното законодавство и да им овозможат да поднесат барање за независна дозвола за престој.

3. Страните издаваат обновлива дозвола за престој на жртвите во една од следните две ситуации или и во двете:
а. Кога надлежен орган смета дека престојот на жртвите е неопходен заради нивната лична состојба;
б. Кога надлежен орган смета дека престојот на жртвите е неопходен заради нивната соработка со надлежни органи во истраги или кривични постапки.

4. Страните ги преземаат потребните законодавни или други мерки за да обезбедат дека жртвите на принудни бракови доведени во друга земја заради брак, а кои, како резултат на тоа, го изгубиле својот статус на престој во земјата каде што вообичаено престојуваат, можат повторно да го стекнат таквиот статус.
 
0 - Прашањето не е регулирано со Закон / политиката или постоечката регулатива е многу далеку од стандардот на Конвенцијата (стандардот од Конвенцијата се смета за минимум стандард)
1 - Постои регулатива ама не е постигнат стандардот на Конвенцијата ( во решавање и во примена)
2 - Постигнат стандард на Конвенцијата или сосема близу на стандардот во решавање
3 - Постигнување на стандард на Конвенцијата или сосема близу на стандардот во решение и во примената.
4 - Прашањето во државата е решено над стандардите на Конвенцијата на Совет на Европа
Генерална проценка на членот 59 Статус на престој
Подредување помеѓу државите на членот 59 Статус на престој
ПРАШАЊА
 
a. Дали жртвите на НВЖ може да бараат и да добијат дозвола за престој независно и автономно во случаите каде што нивниот претходен статус зависел од статусот на партнерите, како што е наведено во став 1 на членот 59 - случај на особено тешка ситуација, без оглед на времетраењето на бракот или партнерството)?
Одговор: Законот за странците е родово неутрален и нема одредби што се однесуваат на жртвите од насилство против жените. Законот во член 71 предвидува можност за добивање на привремен престој на странец врз основа на правото за семејно обединување и тоа:
На странец кој во Република Македонија има дозвола за постојан престој или дозвола за привремен престој издадена заради вработување, работа, на самостојно вработени лица или на странец кој е по потекло од Република Македонија и која е издадена за период од една година, под услови и во согласност со овој закон, му се признава право на семејно обединување со членовите на неговото потесно семејство кои се странци.
PLUS
a. Дали жртвите на НВЖ може да бараат и да добијат дозвола за престој независно и автономно во случаите каде што нивниот претходен статус зависел од статусот на партнерите, како што е наведено во став 1 на членот 59 - случај на особено тешка ситуација, без оглед на времетраењето на бракот или партнерството)?
Одговор: Законот за странците е родово неутрален и нема одредби што се однесуваат на жртвите од насилство против жените. Законот во член 71 предвидува можност за добивање на привремен престој на странец врз основа на правото за семејно обединување и тоа:
На странец кој во Република Македонија има дозвола за постојан престој или дозвола за привремен престој издадена заради вработување, работа, на самостојно вработени лица или на странец кој е по потекло од Република Македонија и која е издадена за период од една година, под услови и во согласност со овој закон, му се признава право на семејно обединување со членовите на неговото потесно семејство кои се странци.
Законот во член 72 ги определува странците-членови на потесното семејство и тоа: брачен другар на странецот и малолетни деца на странецот или на неговиот брачен другар, вклучувајќи и посвоени деца на странецот или на неговиот брачен другар, како и малолетни деца врз кои странецот или неговиот брачен другар има старателство, утврдено со пресуда или одлука на матичната земја во која е извршено посвојувањето, односно старателството, а потврдена од страна на надлежен орган во Република Македонија.
Како исклучок, за членови на потесното семејство можат да се сметаат и: роднини од прв степен, права линија на потомство на странецот или на неговиот брачен другар, кога тие се зависни од нив и не уживаат соодветна семејна поддршка во државата во која живеат, полнолетни деца на странецот или на неговиот брачен другар кои не се во брак кога поради нивната здравствена состојба не можат да ги задоволат сопствените потреби и родители на малолетно дете, ако тоа го наметнуваат најдобрите интереси на детето.
Одредбите од овој член не се однесуваат на членови на вонбрачна заедница и блиска интимна врска.
Законот за странците со членот 75 временскиот период на престој на членовите на потесното семејство на странецот го одобрува за период до една година, но го врзува со правниот статус на барателот за семејно обединување односно со временски период како и дозволата за привремен престој на странецот барател.
На членовите на потесното семејство на странецот кој има дозвола за постојан престој им се издава дозвола за привремен престој за период до една година со можност, под услови утврдени со овој закон, истата да се продолжува до стекнување на услови за постојан престој.
Во став 3 од истиот член е предвидено дека Министерството за внатрешни работи може да ја продолжува дозволата за привремен престој на лицата во случај кога странецот починал или брачната заедница престанала, а која во Република Македонија траела најмалку три години, како и во случај кога тоа го наметнуваат особено тешки околности.
Дозволата за привремен престој од ставот 4 на овој член претставува автономна дозвола за престој, но бара исполнување на временски услов за траење на заедницата во РМ од најмалку три години.
Во член 77 се одредува дека: странец кој е член на потесното семејство на државјанинот на Република Македонија според условите утврдени и во согласност со овој закон, има право на привремен престој во Република Македонија.
Државјанинот на Република Македонија кој во Република Македонија има пријавено живеалиште може да поднесе барање за издавање на дозвола за привремен престој на членовите на неговото потесно семејство.
На лицето од ставот 1 на овој член дозволата за привремен престој може самостојно да му се продолжува и кога државјанинот на Република Македонија починал или престанала брачната заедница, а која во Република Македонија траела најмалку три години, како и во случај кога тоа го наметнуваат особено тешки околности.
Одредбите од овие два члена се рестриктивни затоа што се бара брачната заедница да траела три години или кога тоа го наметнуваат особено тешки околности, без да се наведе што се смета за особено тешки околности.
MINUS
б. Дали постојат гаранции кои би го спречиле протерувањето на жртвите на НВЖ во случаите каде што на насилен партнер му е одбиен статусот или е протеран? Ако е така, наведете ги критериумите кои жртвата треба да ги исполнат со цел да бара и евентуално да добие престој или хуманитарен статус? В. Кои се условите за обновлив престој? Дали тие се исти со условите дефинирани во член 59 став 3 од Конвенцијата?
Одговор: Терминот жртва во Законот за странците се споменува само во член 80, но родово неутрално, а привремениот престој се дозволува поради хуманитарни причини и тоа:
Дозвола за привремен престој поради хуманитарни причини може да се издаде по исклучок, на странец кој не ги исполнува условите за издавање на дозвола за привремен престој утврдени со овој закон, и тоа во следниве случаи:
- ако постојат основи за сомневање дека е жртва на кривично дело „трговија со луѓе” утврдено со Кривичниот законик,
- на странец кој е на возраст до 18 години живот, а кој останал без придружба на родител или старател,
- на лица без државјанство или
- други оправдани причини од хуманитарен карактер.
PLUS
б. Дали постојат гаранции кои би го спречиле протерувањето на жртвите на НВЖ во случаите каде што на насилен партнер му е одбиен статусот или е протеран? Ако е така, наведете ги критериумите кои жртвата треба да ги исполнат со цел да бара и евентуално да добие престој или хуманитарен статус? В. Кои се условите за обновлив престој? Дали тие се исти со условите дефинирани во член 59 став 3 од Конвенцијата?
Одговор: Терминот жртва во Законот за странците се споменува само во член 80, но родово неутрално, а привремениот престој се дозволува поради хуманитарни причини и тоа:
Дозвола за привремен престој поради хуманитарни причини може да се издаде по исклучок, на странец кој не ги исполнува условите за издавање на дозвола за привремен престој утврдени со овој закон, и тоа во следниве случаи:
- ако постојат основи за сомневање дека е жртва на кривично дело „трговија со луѓе” утврдено со Кривичниот законик,
- на странец кој е на возраст до 18 години живот, а кој останал без придружба на родител или старател,
- на лица без државјанство или
- други оправдани причини од хуманитарен карактер.
Дозволата од ставот 1 алинеи 2, 3 и 4 на овој член се издава за период до една година и истата може да се продолжува доколку се утврди дека и понатаму постојат хуманитарните причини.
Од презентираните законски решенија јасно произлегува дека жртва на насилство против жената и кога е во брачна заедница без оглед на нејзиното временско траење нема можност да поведе самостојна и автономна постапка за регулирање на својот престој во РМ. Не е предвидена процедура во која жената ќе може да приложи докази дека бракот престанал поради насилство и да побара регулирање на престојот врз таа основа.
Во РМ нема предвидено правна процедура која ќе ја заштити жртвата од губење на правниот статус во РМ во случаи кога нејзиниот насилен партнер ќе го изгуби законскиот престој во земјата.
Обновлива дозвола за престој на може да добијат жртвите само на трговија со луѓе. Во член 81 од Законот за странците се одредува дека: На странец за кого постојат основи на сомнение дека е жртва на кривично дело „трговија со луѓе” утврдено со Кривичниот законик му се овозможува период на одлучување во траење до два месеца со цел за укажување заштита и помош во закрепнувањето и избегнување на влијанието на сторителите на кривичното дело „трговија со луѓе”.
Странецот за време на периодот на одлучување се сместува во посебна просторија во Прифатниот центар за странци на Министерството за внатрешни работи.
Дозволата за престој е условена со одредбите во член 82 во кој се вели: По истекот на периодот на одлучување утврден во членот 81 на овој закон или претходно доколку надлежните државни органи оценат дека странецот покажува јасна намера за соработка, на странецот кој е жртва на трговија со луѓе може да му се издаде дозвола за привремен престој, ако:
- неговиот престој во Република Македонија е неопходен заради спроведување на судска постапка,
- покажува јасна намера за соработка со надлежните државни органи во откривањето на кривичните дела и сторителите и
- ги има прекинато односите со лицата за кои постои основано сомнение дека се вклучени во извршување на кривично дело „трговија со луѓе”.
Дозволата од ставот 1 на овој член ќе се издаде за период до шест месеци и истата ќе се продолжува, доколку се исполнети условите утврдени во ставот 1 на овој член.
Наведените законски решенија се родово неутрални, не се родово сензибилирани и прилагодени на потребите на жените-жртви од трговија со луѓе. Законот не препознава жени-жртви од други кривични дела со што воопшто не ги задоволува барањата определени во член 59 од Конвенцијата. Овој член од Конвенцијата укажува дека е потребно националните закони да овозможуваат независно добивање на правен статус без оглед на времетраењето на бракот или врската. Според ова државите имаат обврска на жртвите од сите форми на насилство врз жени да им обезбедат стекнување на право на престој како нивно лично право. Ваквиот пристап ќе им обезбеди на жртвите неопходна заштита од властите од натамошно вознемирување од насилникот. Исто така, ова е особено важно при случаи на присилни бракови, во кои жртвата е принудена да остане во брак заради правниот статус стекнат преку насилникот.
MINUS
г. Каков е статусот на жртвите на принудни бракови кои биле доведени во друга земја заради брак? Дали тие можат да го повратат статусот во вашата земја, ако вообичаено престојувале?
Одговор: Лицата кои биле жртви на присилни бракови и однесени во други држави и при тоа го загубиле правниот статус во РМ немаат законска можност да го обноват претходниот правен статус во РМ по таа основа. На странците им се овозможува постапка за привремен престој како за секој друг странец, а на лицата кои претходно имале македонско државјанство во согласност со Законот за државјанство член 8, можат да поднесат барање за повторен прием во државјанство на Република Македонија, доколку не поминале најмалку три години од престанувањето на државјанството на Република Македонија со отпуст. Постоечките решенија за решавање на статусот на жртви од присилни бракови воопшто не се во согласност со барањата од член 59 став 4 од Конвенцијата.
г. Каков е статусот на жртвите на принудни бракови кои биле доведени во друга земја заради брак? Дали тие можат да го повратат статусот во вашата земја, ако вообичаено престојувале?
Одговор: Лицата кои биле жртви на присилни бракови и однесени во други држави и при тоа го загубиле правниот статус во РМ немаат законска можност да го обноват претходниот правен статус во РМ по таа основа. На странците им се овозможува постапка за привремен престој како за секој друг странец, а на лицата кои претходно имале македонско државјанство во согласност со Законот за државјанство член 8, можат да поднесат барање за повторен прием во државјанство на Република Македонија, доколку не поминале најмалку три години од престанувањето на државјанството на Република Македонија со отпуст. Постоечките решенија за решавање на статусот на жртви од присилни бракови воопшто не се во согласност со барањата од член 59 став 4 од Конвенцијата.
MINUS
д. Дали земјата изјавила резервации за овој член? Ако изјавила, наведете.
Одговор: Конвенцијата е само потпишана од РМ, а сѐ уште не е ратификувана. Во моментот на пишување на овој извештај нема изјавено резерва.
д. Дали земјата изјавила резервации за овој член? Ако изјавила, наведете.
Одговор: Конвенцијата е само потпишана од РМ, а сѐ уште не е ратификувана. Во моментот на пишување на овој извештај нема изјавено резерва.
MINUS
NSRP UBL AC Drutvo SOS telefon CZR Sigurna enska kuca WAVE
Pecevo Vizija Nacionalna mrea LGTBI Helsinki Ezerka
Savet Evrope
 
NSRP UBL AC Drutvo SOS telefon CZR Sigurna enska kuca WAVE Pecevo Vizija Nacionalna mrea LGTBI Helsinki Ezerka Savet Evrope
 
Кампањата ja поддржува:
EU
Содржината на летокот е исклучиво одговорност на авторките и на ниеден начин не ги одразува ставовите на Европска Унија.
Кампањата ja поддржува:
EU
Содржината на летокот е исклучиво одговорност на авторките и на ниеден начин не ги одразува ставовите на Европска Унија.